Διαφορές «φιλολογίας» και «λογοτεχνικής κριτικής»

The true critic is he who bears within himself the dreams and ideas and feelings of myriad generations, and to whom no form of thought is alien, no emotional impulse obscure.

– Oscar Wilde

Από τον ορισμό του Oscar Wilde, όπως διατυπώθηκε στο εξαίσιο δοκίμιό του «The Critic as artist» είναι σαφές πως η λογοτεχνική κριτική θα πρέπει πρωτίστως να μπορεί να κατανοεί την ψυχοσύνθεση του λογοτεχνικού έργου, πολύ πριν ξεκινήσει να κρίνει την αξία του. Η λογοτεχνική κριτική κατά τον Μπέιτσον ασχολείται με την εμπειρική κριτική συγκεκριμένων κειμένων, χρησιμοποιεί δηλαδή ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων που περιλαμβάνει την ερμηνεία, την ανάλυση, τον σχολιασμό. Θεμέλιος λίθος της εμπειρικής λογοτεχνικής κριτικής, λοιπόν, είναι η κατανόηση των βαθύτερων εννοιών και συναισθημάτων που εσωκλείει και προβάλλει ένα λογοτεχνικό έργο. Ο Adorno θεωρεί ότι ο κριτικός πρέπει να απελευθερώνει την καλυμμένη, κρυφή αλήθεια του έργου, να διαμεσολαβεί τη σημασία του έργου, το νόημά του και τη θέση του στον κόσμο για τον αναγνώστη, δηλαδή θα πρέπει να έχει τον ίδιο σκοπό με τον δημιουργό του έργου: να προβάλλει την Τέχνη. Και εδώ έρχεται η μεγαλύτερη σύγκρουση και διαφορά με την φιλολογία.

Ο φιλόλογος δεν στοχεύει στο να υμνήσει την Τέχνη, αντιθέτως, αποδομεί το κείμενο αναλύοντας έννοιες, εικόνες, αφηγηματικά μέσα, καλλωπιστικές τεχνικές, υφολογικά στοιχεία, γδύνοντάς το από την μαγεία του, ακριβώς όπως ένας ορθολογιστής «μαρτυρά» τα τεχνάσματα ενός ταχυδακτυλουργού. Ο σύγχρονος κριτικός είναι ο σύγχρονος φιλόλογος και αυτό είναι και η αιτία των κακών κριτικών που επικρατούν σήμερα.

Αυτό που πρέπει να κατανοήσει ο σύγχρονος μελετητής λογοτεχνίας είναι πως η φιλολογία και η λογοτεχνική κριτική είναι οι δύο αντίθετες όψεις του ίδιου νομίσματος. Άρρηκτα συνδεδεμένες, αλλά με διαφορετικές προσεγγίσεις και σκοπούς.

Πηγές:

Για την κριτική λογοτεχνίας, Τιτίκα Δημητρούλια Περιοδικό Φρέαρ, 10, Ιανουάριος 2015

Η κριτική ως Φιλολογία και ως Λογοτεχνία, Ανδρέας Αντωνίου, tovivlio.net

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *